Previous Version
Friday, Jan 22, 2021  |  शुक्रबार, ९ माघ २०७७   |  नेपाली समय लोड हुदैछ...
चुरे संरक्षणका नाममा दोहन गर्न पाइने छैन : वनमन्त्री निर्वाचन समाचारः मतदानस्थल र केन्द्रसंँगै मतदाता नामावली अद्यावधिक अभियान नेप्सेमा उछाल, बजार पूँजीकरण ३२ खर्ब २०४७ सालको संविधान पुनःस्थापनाको माग गर्दै देशभक्त प्रजातान्त्रिक गठबन्धनले माघ ११ गते माइतीघर मण्डलामा बृहत प्रदर्शन गर्ने प्रधानमन्त्रीज्यूले मलाई प्रमोट गरेर आर्थिक सल्लाहकार बनाउनुभयो, म उहाँलाई हरेक किसिमको सहयोग गर्छु : दुगड छ महिनामा साढे छ खर्बको आयात सांसद किनबेच हुने स्थिति आएकाले प्रतिनिधिसभा विघटन भयो : प्रम १६५ लैङ्गिक विभेदमा आधारित हिंसाका घटना इजरायलमा केयर गिभरमा लैजाने बाटो खुला आइपुग्यो कोरोना विरुद्धका खोप अझै पाएनन् उखु किसानले बाँकी रकम नेपाल–अमेरिका सम्बन्ध राष्ट्रपति वाइडेनको कार्यकालमा घनीभूत हुने राष्ट्रपति भण्डारीको विश्वास रु ६०० ले उकालो लाग्यो पहेंलो धातु प्रशासनद्वारा रु एक करोड १७ लाख राजस्व सङ्कलन तीन विधेयक पारित

कोरोना महामारीमा विद्यालय सञ्चालन यसरी गर्न सकिन्छ ?

बिहीवार, १८ मंसिर २०७७, सुशान्त न्यौपाने.
काठमाडौं । तारकेश्वर नगरपालिकाभित्र अहिले विद्यालय खोल्ने र खोल्नुहुन्न भन्ने विषयमा केही विचारहरु आइरहेका छन् । यसबारेमा आफ्नो बुझाई मार्फत् केही मात्रामा प्रष्ट पार्ने कोसिस गर्दैछु । नेपालमा कोरोना महामारीको संक्रमण चिसो मौसमका कारण तत्काल घट्ने अवस्था देखिन्न । अझै पुस र माघ २ महिना यसको संख्या बढ्ने देखिन्छ तर शैक्षिक संस्थाहरू विगत चैतदेखि नै बन्दाबन्दीमा रहेका छन् । विद्यालयहरु बन्द रहँदा ९० लाख विद्यार्थीहरु पढ्नबाट बञ्चित छन् ।  अनलाइन कक्षा सञ्चालन गर्ने भनेर नेपाल सरकारले विद्यालयहरुलाई निर्देशन दिएपनि नेपालमा अनलाइन कक्षाको प्रयोग पहिलोपटक भएको र नेपालका सबै भूभागहरुमा इन्टरनेट सेवा नभएका कारण अनलाइन शिक्षा प्रभावकारी बन्न सकेन । शहरका केही सिमित ठाउँहरुमा नीजि विद्यालयहरुले अनलाइन कक्षा सञ्चालन गरेपनि करिव २० प्रतिशत विद्यार्थीहरुले मात्र अनलाइन शिक्षा पाएका छन् । शहरभित्रकै सामुदायिक विद्यालयहरुमा शिक्षकहरूले आइटीको प्रयोग गर्न नजान्दा अनलाइन कक्षा सञ्चालन हुन् सकेन । तारकेश्वरकै एक सामुदायिक विद्यालयमा करिव ८० जना विद्यार्थी भएको एउटा कक्षामा ४ जनाले मात्र अनलाइन कक्षा लिएको बुझिन्छ ।
शहर भित्रकै सामुदायिक विद्यालयका शिक्षकहरुले तालिम र एडभान्स क्लास लिएका शिक्षकहरुले नै आइटीलाई प्रयोग गर्न जान्दैनन । सिक्न पनि चाहँदैनन् भने पहाडी गाउँ क्षेत्रमा भएका विद्यालयका शिक्षकहरुसँग एन्ड्रोइड मोवाइल फोन अधिकांशसँग हुँदैन । विद्यार्थीहरुसँग ल्यापटप, एन्ड्रोइड मोवाइल हुने कुरै भएन । इन्टरनेट सेवा शहरी इलाका बाहेक बाह्य क्षेत्रमा पुगेकै छैन । त्यसकारण अनलाइन शिक्षा अहिलेको परिवेशमा नेपालमा सम्भव छैन । पूर्वाधार विकास हुन नसकेको राष्ट्रमा कसरी हुन्छ आइटीको विकास । ९ महिना भइसक्यो विद्यालयहरु बन्द भएको, सामुदायिक विद्यालयका शिक्षकहरुले त राज्य कोषबाट तलब सेवा सुविधा र कोरोना महामारी भन्दै कोरोना स्वास्थ्य बीमा समेत लिइरहेका छन् । संस्थागत विद्यालयका शिक्षकहरुलाई कोरोना महामारीको कारण देखाएर विद्यालयले तलब दिनै सकेन । न त संस्थागत विद्यालयका शिक्षकहरुलाई राज्यले कुनै राहतको प्याकेज नै दियो । त्यसकारण पढाएरै जिविको चलाउँदै आएका शिक्षकहरुले त ९ महिनादेखि तलब नपाई भोकै बस्नु परेको स्थिति एकातिर छ । कमसेकम सामाजिक दूरी कायम गर्दै स्वास्थ्य मापदण्ड पुरा गरेर विद्यालयहरु सञ्चालन गर्न सके शिक्षकहरुले पनि राहत पाउँछन् । विद्यार्थीहरुले पढ्न पाउने अधिकारबाट बञ्चित हुनुपर्दैन । केही नीजि विद्यालयहरुले अनलाइन कक्षाको नाममा लकडाउन अवधिको पुरै फि लिएका पनि देखिन्छन् । स्थानीय सरकार र नेपाल सरकारले फि नलिनु भन्ने आदेसको पालना भएको छैन । शिक्षकलाई तलब खुवाउन बाध्य परेर फि उठाए कि, आफ्नो नाफा कायम राख्नका लागि फि उठाएका छन् यो विषयमा अभिभावकहरुले बुझ्न चाहेका छन् । स्थानीय सरकारले यसबारेमा आफ्ना मातहतका विद्यालयहरूसँग बुझेर जनतालाई जवाफ दिनैपर्छ ।  
यो ९ महिनाको अवधिमा लकडाउन, सटडाउन र निषेधाज्ञा धेरैपटक भए । कोरोना संक्रमण घट्ेन झन आक्रामक शैलीमा बढेर गयो । कोरोना भाइरस रोकथाम हुन नसकेपछि सरकारले आफ्ना क्रियाकलापहरु बन्द गरेको छ । करिव ८ महिना बन्द भएका उद्योग÷व्यवसायहरु औधोगिक क्षेत्रहरु, होटल, ट्राभल्स क्षेत्र–रेष्टुराँ क्षेत्रहरु पूर्ण रुपमा सञ्चालनमा आइसकेका छन् । लकडाउन, सटडाउन र निषेधाज्ञा गरेर कोरोना महामारी नियन्त्रणमा आउँदैन भन्ने प्रष्ट भएको छ । उद्योगी÷व्यवसायीहरुको चर्को दवावपछि सरकारले उद्योग व्यवसाय खोल्न बाध्य भएको थियो । यतिबेला शैक्षिक संस्थाहरू र फिल्म हलहरु बन्द रहेका छन् । सरकारी विद्यालयका शिक्षकहरु र स्वास्थ्य क्षेत्रका कर्मचारीहरुलाई अहिले पनि विद्यालय खोल्न चाहँदैनन् । किनकि घरमै बसिबसि सेवा सुविधाहरु पाइरहेकै छन् । कोरोना नहटेसम्म विद्यालय खोल्दा जोखिम बढ्ने बहाना बनाउन चाहन्छन् । तर, कोरोना भाइरस रोकथाम र नियन्त्रणका लागि केही गर्न नसक्नेहरुले भाइरस नियन्त्रण भएपछि विद्याल्य खोल्नुपर्छ भन्नु वाहियात कुरा हो । आफ्नो जिम्मेवारी र कर्तव्य के हो भनेर बुझ्न नसक्नु हो ? ठूला सम्पन्न राष्ट्रहरुले पनि शिक्षा क्षेत्रमा सामाजिक दूरी अपनाएर खोल्न लगाएका छन् । तारकेश्वर भित्रकै केही सामुदायिक विद्यालयमा भौतिक रूपमा विद्यार्थी उपस्थित भएर अहिले परिक्षा दिइरहेका छन् । नीजि विद्यालय, अभिभावक र विद्यार्थीहरुको चर्को दवावपछि तारकेश्वर नगर शिक्षा साखाले विद्यालय सञ्चालन गर्ने निर्णय गरेको छ । तर विद्यालय सञ्चालन गर्न उपयुक्त समय नभएको तारकेश्वर नगरपालिका भित्रकै केही जनप्रतिनिधिहरुले विरोध जनाइरहेका पनि छन् । विद्यार्थीहरु विद्यालय जान हतार भएर बसेका छन्, अभिभावकहरु कहिले आफ्ना नानीबाबु विद्यालय पठाउने भन्नेमा छन् । काठमााडौंमा कोरोना संक्रमण बडेपनि तारकेश्वर नगरपालिकाले पछिल्लो समय पिसिआर परिक्षण एकजनालाई पनि गर्न सकेको छैन । नगरपालिकाले यत्रो महामारीमा एउटा पनि आइसोलेसन वार्ड र क्वारेन्टिन बनाउन सकेन । आजसम्मको कोरोना संक्रमितको पछिल्लो अपडेटअनुसार २०५४ भन्दा बढि संक्रमित भइसकेका छन् । जसमा ६ जनाले कोरोना देखिएर मृत्यु भएका छन् । यो ९ महिनामा महामारी नियन्त्रणका लागि नगर स्वास्थ्य साखाले देखिने काम नै केही गर्न सकेन । जनचेतनामुलक कार्यक्रम, घरदैलो कार्यक्रम र पर्चा वितरण जस्ता कार्यक्रमलाई समेत जनताको घर–घरमा लगिएन । 
यतिबेला समुदायस्तरमा कोरोना संक्रमण फैलिएको हुँदा बच्चादेखि बृद्धसम्म कोरोनाबाट जोगिन सन्देशमुलक  कार्यक्रम गर्न आवश्यक छ । सामाजिक दुरी कायम गराउने र जनचेतनामुलक कार्यक्रम समेत गर्न नसकेको नगर स्वास्थ्य साखाबाट तारकेश्वरमा कोरोना संक्रमण घटाउने  प्रयास गरेको देखिएन । राज्यले विपदको अवस्थामा काम गरेवापत सेवा सुविधामा वृद्धि र भत्ताको व्यवस्था गरेपनि तारकेश्वर नगर स्वास्थ्य साखाले संकटको बेलामा पनि काम गर्न सकेन । स्थानीय सरकार र राज्यको आस गर्ने होइन, अब नागरिक नै सचेत हुन आवश्यक छ । विद्यालय सञ्चालनका लागि विद्यालय सञ्चालक जिम्मेवार बनेर शिक्षकहरुलाई जिम्मेवार बनाएर विद्यालयमा पहिला ठूला कक्षा सञ्चालन गर्दै विस्तारै साना कक्षाहरु सञ्चालन गर्नेतिर विद्यालय र नगर शिक्षा साखाले पहल कदमी गर्न आवश्यक छ । पैसा असुल्नका लागि मात्र नीजि विद्यालय हतारिएर पनि हुँदैन । जनताका छोराछोरीलाई सुरक्षित बनाउने दिशामा विद्यालयहरुले योजना बनाउन आवश्यक छ । विद्यार्थीहरुमा कोरोना संक्रमित देखिएमा तत्काल सो विद्यालय नै जिम्मेवार बनेर विद्यार्थीहरुको स्वास्थ्य अवस्था सुरक्षित बनाउने संकल्प लिनु आवश्यक छ । सामुदायिक विद्यालयका विद्यार्थीहरुको स्वास्थ्य अवस्था सुरक्षित बनाउन नगर स्वास्थ्य साखाले दैनिक रुपमा जनचेतनामुलक कार्यक्रम सबै सामुदायिक विद्यालयमा १ जना स्टाफ नै पठाएर दैनिक एउटा खुल्ला क्लास नै दिन आवश्यक छ । स्वास्थ्यका कर्मचारीले भ्याएसम्म संस्थागत विद्यालयमा पनि नगर स्वास्थ्य साखाका स्वास्थ्य कर्मचारीहरुबाट दैनिक १ पिरिएड कोरोना महामारीबारे शिक्षा दिन आवश्यक छ ।
कोरोना महामारी नियन्त्रण नभएपनि जनताहरु विवाह, ब्रतबन्ध जस्ता महोत्सवहरु धुमधामका साथ मनाउन थालिसकेका छन् । सरकारले शिक्षा, उद्योग÷व्यवसाय क्षेत्रलाई बन्द गरेर कोरोना नियन्त्रण गर्छुभन्नु बालुवामा पानी हाल्नु सरह हो । कोरोना नियन्त्रणमा बाह्य राष्ट्रहरुले गरेको अनुसन्धानलाई हेर्ने हो भने व्यापक रूपमा जनचेतनामुलक कार्यक्रम गरेर सामाजिक दुरी अपनाई व्यवसायहरुलाई सञ्चालन गरेर आर्थिक अवस्थालाई जोगाएको देखिन्छ । तारकेश्वरमा कोरोना संक्रमण नियन्त्रण गर्न नगर स्वास्थ्यका करिव १०० कर्मचारीहरुले तारकेश्वर बासीको प्रत्येकको घरदैलोमा गएर सामाजिक दुरी र भिडभाडमा नजान विद्यार्थी र बुढापाकाहरुलाई विशेष कक्षा सञ्चालन गर्नुपर्छ । नेपालजस्तो देशमा बन्द गर्नु बाध्यता हो तर यो समाधानको निकास हुँदै होइन । त्यसकारण अब बन्द गरेर होइन समस्यासँग लड्दै अघि बढ्नुको विकल्प छैन ।
निजोड
कोरोना भाइरसको औषधि नबनिसकेको अवस्थामा स्वास्थ्य मापदण्ड अपनाएर सामाजिक दूरी कायम गर्दै विद्यालय सञ्चालन गर्न आवश्यक छ । सामुदायिक विद्यालयहरुको सरसफाईमा ध्यान दिने, कक्षा÷कोठाहरुमा सफा÷सुग्गर÷उज्यालो र चिसो हुन नदिई आवश्यकताअनुसार हिटरको व्यवस्था गर्ने । दैनिक कक्षाकोठाहरुमा सेनिटाइज गर्ने । प्रत्येक कक्षामा तातोपानीको अनिवार्य व्यवस्था गर्ने । एउटा बेन्चमा २ देखि ३ जनामात्र राख्ने । विद्यार्थीहरुलाई न्यानो कपडा लगाउन अनिवार्य गर्ने । दैनिक १५ मिनेट भएपनि योगाभ्यास गराउने । विद्यार्थीलाई अनिवार्य रुपमा खानेपानी र खाजा घरबाटै लैजाने व्यवस्था गर्ने, माक्स लगाएर मात्र कक्षा कोठामा प्रवेश गराउने । नाचगान, खेलकुद जस्ता अतिरिक्त क्रियाकलाप नगर्ने । भिडभाड भएर नहिँड्ने, समूहमा नबस्नेजस्ता मापदण्डहरु पुरा गर्न विद्यालय र अभिभावकले जिम्मेवारीपूर्वक भूमिका निभाउन आवश्यक छ । संस्थागत विद्यालयहरुले शुल्क अशुल्नका लागि अत्यधिक मात्रामा विद्यार्थी भर्ना नगर्ने, स्वास्थ्य मापदण्डलाई पूर्ण पालना गराउने । सबै मापदण्डहरु पालना गर्दापनि विद्यार्थीमा कोरोना भाइरस देखिएमा तत्कालै स्थानीय सरकारले स्वास्थ्य उपचारको लागि अस्पतालको व्यवस्था गर्ने । तर स्थानीय सरकारले जोखिम मोल्न डराएर, आफ्नो कर्तव्यबाट विचलित भएर विद्यालय बन्द गराइराख्नु हुन्न । स्थानीय सरकारले दैनिक विद्यालयहरुको अनुगमन गर्न आवश्यक छ । तारकेश्वरमा प्रत्येक जनप्रतिनिधिले एक विद्यालयको निरिक्षण दैनिक गर्न सक्ने अवस्था छ । संकटको बेलामा सबैभन्दा सक्रियतापूर्वक स्थानीय सरकारले देखाउनैपर्छ । समस्या आउने वित्तिकै समाधान गर्न सकिदैन भनेर पछि हट्नु, कर्तव्यबाट भाग्न खोज्नु भनेको जनप्रतिनिधिहरुले जिम्मेवारवोध गर्न नसक्नु हो । नगर शिक्षा साखाले विद्यालयहरुले नगरको मापदण्डलाई पूर्ण कार्यान्वयन गरे÷नगरेको निरिक्षण गर्न आवश्य छ । अन्तमा तारकेश्वरमा विद्यालय सञ्चालन गर्न सकिन्छ । स्वास्थ्यको मापदण्ड र सामाजिक दूरी कायम गराउन स्थानीय जनप्रतिनिधि, नगर शिक्षा साखा, नगर स्वास्थ्य साखा, विद्यालय, शिक्षक र अभिभावक र व्यवस्थापन समिति सहितको एउटा समिति बन्न आवश्यक छ । त्यो समितिले दैनिक विद्यालयको निरिक्षण र पढाईको वातावरण बनाउन उक्त टिमले काम गर्न सकेको खण्डमा विद्यालय पूर्ण रूपमा सञ्चालन गर्न सकिन्छ । स्थानीय सरकारको हातमा विद्यालय खोल्न सक्ने अधिकार शिक्षा मन्त्रालयबाट पाउँदा पनि आफ्ना विद्यालयहरुलाई खोल्न नसक्नु कमजोरी र दुखद कुरा हो । हप्तामा ३ दिनमात्र भएपनि २ वा ३ सिफ्ट बनाएर विद्यालय सञ्चालन गर्नैपर्छ । समस्या आउँदा स्थानीय सरकारले काम गर्ने अवसरका रुपमा लिनुपर्छ । जनप्रतिनिधिहरूले दृढ संकल्पका साथ निरासाजनक कुरा नगरेर बरु सकारात्मक ढंगले सोचेर आफ्ना मातहतका विद्यालयहरुलाई निर्देशन र सहयोग गर्ने अवसर गुमाउनुहुन्न । 
 
 

यसमा तपाईको प्रतिक्रिया (Comment)

भिडियोहरू