Previous Version
Saturday, May 08, 2021  |  शनिबार, २५ बैशाख २०७८   |  नेपाली समय लोड हुदैछ...
तारकेश्वर नगरपालीकामा अझै आइसोलेसन बन्न सकेन, अक्सीजनको सिलिण्डर पायो, नाप्ने फ्लोरी मिटरनै छैन भक्तपुर इन्टरनेसनल अस्पताललाई कारवाही गर्ने प्रशासनको तयारी बिपी प्रतिष्ठानमा कर्मचारी आन्दोलित सगरमाथा आधार शिविरबाट फर्केका १२ मा कोरोना सङ्क्रमण कोरोनाविरुद्धको खोप छिटो उपलब्ध गराइदिन राष्ट्रसंघलाई नेपालको आग्रह प्रदेश प्रमुख यादवद्वारा पदभार ग्रहण सेनाबाट अक्सिजन उद्योग सञ्चालनमा जनशक्ति सहयोग संविधानको दिगो सम्वद्र्धनका लागि आफ्नो उम्मेदवारी : गृहमन्त्री थापा १५ श्ययाको आइसोलेशन केन्द्र सञ्चालनमा आमसञ्चार क्षेत्रलाई उत्प्रेरकको भूमिका निर्वाह गर्न आग्रह मलामी बोकेको जीप दुर्घटना हुँदा १७ घाइते गृहमन्त्री थापा र डा देवकोटाबाट राष्ट्रियसभा सदस्यका लागि उम्मेदवारी दर्ता हुम्लामा हवाई उडान पुनःशुरु ५० लाखको ‘कोभिड च्यालेञ्ज फन्ड’ बनाइने "प्रवासी नेपाली एकता मञ्च युरोप" उदयपुरमा आजदेखि निषेधाज्ञा

कोरोना र रुघाखोकीको लक्षण : भ्रम र वास्तविकता

कोरोना र रुघाखोकीको लक्षण : भ्रम र वास्तविकता

सोमबार, १२ फागुन २०७६, सगरमाथा पोष्ट.
कोरोना भाइरसको महामारी फैलिएको चीनको हुवेई प्रान्तको हुवानबाट ढिलै भए पनि १ सय ७५ जना नेपालीलाई ल्याइएको छ । नेपालको इतिहासमै पहिलो पटक यति धेरै मानिसलाई ‘इभ्याकुवेट’ गरेर ल्याइएको छ ।

संसारलाई त्रसित बनाउने महामारी फैलिएको ठाउँबाट सकुशल ल्याइएकोले यसलाई म उद्दार गरेर ल्याइएको भन्छु । उनीहरुलाई यतिकै विना तयारी हतार हतारमा ल्याउन सकिने अवस्था थिएनँ । सरुवा रोगको महामारी फैलिएको स्थानबाट मान्छेलाई सुरक्षित ठाउँमा ल्याउँदा त्यसको अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड पूरा गर्नुपर्छ ।

इतिहासमै पहिलो पटक यति ठूलो संख्यामा नेपालीलाई अर्को देशबाट ल्याइएको, कुनै पूर्वअनुभव वा पूर्वतयारी नभएको र विश्व स्वास्थ्य संगठनको मापदण्ड पूरा गर्दै जाँदा उनीहरुलाई ल्याउन केही ढिलो भएको हो । 

क्वारेन्टाइन र आइसोलेसन सेन्टर

उनीहरुलाई भक्तपुरको खरिपाटीको क्वारेन्टाइनमा राखिएको छ । महामारी फैलिएको क्षेत्रबाट ल्याइएका व्यक्तिमा भाइरसको संक्रमण १४ दिनसम्म हुन्छ कि छ कि छैन भन्ने निगरानी गर्नु र उनीहरुबाट अन्य व्यक्तिमा त्यसको सङ्क्रमण हुनबाट रोक्नु नै चीनबाट ल्याइएका नेपालीलाई क्वारेन्टाइनमा राख्नुको मुख्य उद्देश्य हो । भाइरसको सङ्क्रमण हुन सक्ने व्यक्तिको आवागमनलाई केही दिनसम्म एक ठाउँमा सीमित गर्न क्वारेन्टाइनमा राखिन्छ ।

क्वारेन्टाइनभित्र वा बाहिर कतै कुनै व्यक्तिमा सरुवा रोगको सङ्क्रमण भएको वा त्यस्तो रोगको लक्षण देखियो भने त्यस्तो व्यक्तिलाई आइसोलेसन सेन्टरमा राखिन्छ । त्यस्तो आइसोलेसन सेन्टर अस्पतालभित्रै छुट्टै स्थानमा व्यवस्था गरिएको हुन्छ । त्यस्तो आइसोलेसन सेन्टरमा  सरुवा रोग सङ्क्रमित विरामीको उपचार हुन्छ ।

हावाबाट उडेर सङ्क्रमण फैलिँदैन  

खरिपाटीको क्वारेन्टाइन बस्तीभन्दा टाढा जंगलतिर राखे हुन्थ्यो भन्ने धेरैको भनाइ देखियो । तर मेरो विचारमा क्वारेन्टाइन यस्तो ठाउँमा हुनुपर्छ जहाँ यसको व्यवस्थापन राम्रोसँग गर्न सकियोस् र बाहिरी मान्छेको सम्पर्कबाट त्यो टाढा रहोस् । कोरोना भाइरस खरिपाटीको क्वारेन्टाइनबाट हावामार्फत् उड्दै उड्दै हामीमा पनि सर्ने हो कि भन्ने भ्रम र शंका लागेर स्थानीय बासिन्दामा सुरुमा त्रास बढेको हो । धेरैले यसबारे नबुझेकै हुन् । 

अर्को, टोलटोलमा हुने चिया गफले पनि कोरोना भाइरसको सङ्क्रमणसम्बन्धी अफवाह फैलिएको हो । अरुको कुरा नगरौँ । कोरोना भाइरसको समाचारहरु आउन थालेपछि एक जना स्वास्थ्यकर्मी नै सङ्क्रमणको शंका लागेर  मकहाँ आएका थिए । तपाईंँलाई कोरोना भाइरसले सङ्क्रमण गरेको छैन भन्नेमा उनलाई आश्वस्त पार्न मलाई एक घण्टा समय लाग्यो ।

स्वास्थ्यकर्मीलाई कोरोना भाइरसको शंकाबाट निकाल्न मलाई एक घण्टा लाग्यो भने भक्तपुरका बासिन्दालाई यसको वास्तविकताबारे समयमै यथार्थ जानकारी नदिएर उनीहरु अनावश्यक भ्रम र त्रासको शिकार भएका हुन् ।    

यदि म चीनको हुवानमा हुन्थेँ र मलाई रुघाखोकी लाग्थ्याे भने मलाई कोरोना भाइरसले सङ्क्रमण गरेको मैले पनि सोच्थेँ । तर म नेपालमा छु र मलाई रुघाखोकी लागेको छ भने मलाई रुघाखोकी नै लागेको सोच्छु ।

यस्तो कोरोना भाइरसको सङ्क्रमण नभएको किन सोच्छु भने हामी यस्तो देशमा छौँ जहाँ कोरोना भाइरसको सङ्क्रमण देखिएकै छैन भन्दा पनि हुन्छ । एक जनामा लक्षण देखिएको थियो । त्यसलाई तुरुन्तै निको पारिहालियो । म त फेरि दावाका साथ भन्छु– नेपाल यस्तो देश हो जहाँ कोरोना भाइरस संक्रमितलाई सफलतापूर्वक उपचार गरियो । 

रुघाखोकी कोरोना भाइरस होइन 

नेपालमा हरेक वर्ष यही मौसममा र मौसम बदली हुने बेलामा मानिसमा रुघाखोकी र अझ फ्लुको सङ्क्रमण देखिने गर्छ । यदि हाम्रो छिमेकी चीनमा कोरोना भाइरसको महामारी नफैलिएको भए आज फ्लुको बारेमा मात्रै कुरा गर्दथेँ ।

ठाउँअनुसार रोगको बारेमा हामीले शंकाउपशंका गर्नु स्वाभाविकै हो । पश्चिम अफ्रिकामा कसैलाई ज्वरो लाग्यो भने उसलाई इबोला नै लागेको हो कि भन्ने शंका गरिन्छ । किनभने त्यो इबोलाको महामारी फैलिएको क्षेत्र हो ।

त्यसैगरी नेपालमा मौसमी रुघाखोकी अथवा भाइरल फ्लु धेरै लाग्ने गरेकाले हामीले रुघाखोकी लाग्नेबित्तिकै डराउनुपर्दैन । किनभने त्यस्तो व्यक्तिलाई कोरोना भाइरस नभएर मौसमी रुघाखोकी वा फ्लु भएको हुनसक्ने पहिलो अनुमान हामीले गर्नुपर्दछ ।

कोही व्यक्ति चीनको हुवानबाट नेपाल आएको छ र १४ दिनभित्र त्यो व्यक्तिमा खोकी लाग्ने, ज्वरो आउने र श्वास फेर्न गाह्रो भयो भने त्यस व्यक्तिमा कोरोना भाइरस लागेको र त्यस व्यक्तिबाट अर्को व्यक्तिमा भाइरस सर्ने सम्भावना हुन्छ । यस्तै, हुवानबाट आएको व्यक्ति आफ्नै घरमा वा कसैको घरमा बसेको छ र त्यस व्यक्तिसँगै बसेको परिवारको कुनै सदस्यमा रुघाखोकीजस्तो लक्षण देखियो भने कोरोना भाइरसको संक्रमण भएको हो कि भन्ने शंका गर्न सकिन्छ ।

त्यस्तै, त्यो व्यक्तिसँगको सम्पर्क सकिएको १४ दिनभित्र रुघाखोकीको लक्षण देखियो भने पनि कोरोना भाइरसको संक्रमण भएको हुन सक्दछ भन्ने शंका गर्नु अन्यथा होइन । अन्य अवस्थामा रुघाखोकी लागेमा कोरोना भाइरसको संक्रमण भएको शंका गर्नु व्यर्थ हो ।  

सिन्धुपाल्चोकको जुगल गाउँपालिकाको गुम्बागाउँमा केही दिनअघि मौसमी रुघाखोकी फैलिँदा कोरोना भाइरसको सन्त्रास देखिएको थियो । चीनमा कोरोना भाइरसको महामारी फैलिएकै बेला त्यहाँ २ सय जनामा रुघाखोकी देखिनु र चीनसँग सीमाना जोडिएको क्षेत्र भएकोले धेरैले कोरोना भाइरसकै संक्रमण फैलिएको हो भन्ने शंका गरे । तर मैले सुरुमै साथीभाइसँग भनेको थिएँ कि त्यो काेरोना भाइरस हुनै सक्दैन । 

सर्जिकल मास्क राम्रो 

मास्क कपडाको लगाउनु हुँदैन । किनभने यसले कुनै किसिमको सङ्क्रमण रोक्न मद्दत गर्दैन । हाम्रो चलनमा आएको एउटा सर्जिकल मास्क र अर्को एन नाइन्टीफाइभ भन्ने मास्क छन् ।एन नाइन्टीफाइभ भन्ने मास्क बाहिर लगाएर साध्य छैन । सर्जिकल मास्क सजिलै पाइन्छ र अहिले यो नै बढी मात्रामा प्रयोग भइरहेको छ ।

सर्जिकल मास्कले शतप्रतिशत रोक्ने र पुरै सुरक्षित हुने भन्ने छैन । तर धेरै हदसम्म सङ्क्रमणलाई रोक्छ र श्वासप्रश्वाससम्बन्धी रोगबाट पनि बचाउँछ । त्यो कसरी हो भने कोही नजिकै रहेको व्यक्तिले खोक्दा उसको थुकका छिटाहरुलाई रोक्न सर्जिकल मास्कले सहयोग गर्दछ । त्यसैले सर्जिकल मास्कको उपयुक्त प्रयोगले मौसमी रुघाखोकी, फ्लु र कोरोना भाइरसको संक्रमणबाट धेरै हदसम्म बचाउँछ । 

विशेष गरेर सङ्क्रमित व्यक्तिले सर्जिकल मास्क लगायो भने स्वस्थ्य व्यक्तिले लगाउनु नै पर्दैन । तर स्वस्थ्य व्यक्तिले सर्जिकल मास्क लगायो भने त्यसले उसलाई धुँवाधुलोबाट समेत जोगाउँछ । सर्जिकल मास्क लगाएर शतप्रतिशत ढुक्क हुने भने होइन ।

‘एन नाइन्टी फाइभ’ मास्क विशेष गरेर उपचारमा संलग्न चिकित्सक र स्वास्थ्यकर्मीले लगाउने गरेका छन् । यी दुई मास्कमध्ये जुनसुकै लगाए पनि मास्क खोल्ने र लगाउने प्रक्रिया मिलेन तथा प्रयोगपछि जथाभावी फाल्यो भने त्यसले प्रभावकारी रुपमा काम गर्दैन । 

(शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवारोग अस्पताल टेकुमा कार्यरत सरुवा रोग विशेषज्ञ डा. पुनसँगकाे कुराकानीमा आधारित) 

यसमा तपाईको प्रतिक्रिया (Comment)

थप समाचारहरु


भिडियोहरू